![]() |
![]() ![]() |
Zapomniane hasło?   Poproś o członkostwo
|
| Nowy DOS z nakładką graficzną |
|
Krzysztof "iSiek" Pytko napisał: 8Bit DOS z nakładką graficzną to ośmiobitowy system dla ośmiobitowego komputera Atari. Powstawał długo i w męczarniach. Nie byłoby możliwe ukończenie go, gdyby nie spore wsparcie ze strony AI (różne modele: ChatGPT, Gemini, Claude). Osoby, które mają alergię na produkcje w większości stworzone przez AI, mogą już przestać dalej czytać. Idea zrodziła się ponad 2,5 roku temu, gdy otrzymałem od wujka egzemplarz Atari 800XL i zakupiłem reedycję książek o programowaniu (Jan Ruszyc) i systemach DOS (Wojciech Zientara) od Retronics. Jedna z pozycji o systemach DOS, która zawiera artykuł od Piotra "0xF" Fusika o tym jak upchnąć minimalny DOS (fox-DOS w xASM) w 384 bajtach! Nie wiedziałem jeszcze wtedy, że jest to możliwe i dlaczego tak się da, ale wiedziałem, że kiedyś napiszę swój własny system dla samego siebie. Oczywiście taki pełnoprawny, nie w 384 bajtach! ![]() ![]() Czas mijał, ja poznawałem tajniki wiedzy MAD Assemblera i procesora 6502, i zakupiłem swoją pierwszą stację dysków Atari 1050. Wtedy zaczęła się moja przygoda z systemami DOS z epoki. Zafascynowany nimi postanowiłem zgłębić wiedzę o nich i… zrodził się pomysł: a gdyby tak stworzyć hybrydowy system operacyjny, oparty o moduły, aby łatwo dawał się rozbudowywać i nie zajmował zbyt wiele pamięci? Aby każdorazowe próby odczytu danych z dyskietek z różnymi formatami systemów plików nie wymagały restartu komputera z montowaniem dedykowanego obrazu DOS? Jakby w jednym miejscu móc sobie sformatować dyskietkę w żądanym systemie plików, nie musząc, jak w poprzednim przypadku, wczytywać dedykowanego DOS-a? Bo trzeba wiedzieć, że moim głównym projektem była analiza poszczególnych systemów plików używanych przez systemy operacyjne. Praca była dość uciążliwa, bo zaczynałem ze standardową stacją Atari 1050 i kartridżem A8PicoCart. Tak zaczęły się pierwsze prototypowe prace, które jeszcze byłem w stanie samodzielnie ogarnąć. Wraz z rozrastaniem się projektu i moimi pomysłami wiedziałem, że samodzielnie nie będę umiał tego dokończyć. Pomocne okazało się AI, Początkowo nieśmiało, a następnie coraz odważniej podchodziłem do jego wykorzystania. Bo przecież nie pisałem systemu dla sławy czy pieniędzy, a dla samego siebie, aby łatwiej mi się pracowało. Zanim powstała pierwsza działająca wersja mojego DOS-a, zachęcony pracami nad istniejącymi systemami plików używanymi w systemach z epoki, postanowiłem zaprojektować własny ośmiobitowy AFS8. Powiedzenie Osła z filmu Shrek "A kimże byłby rycerz bez swego wiernego rumaka?" idealnie odzwierciedla synergię pomiędzy systemem operacyjnym a systemem plików. Choćby najpotężniejszy system musi w końcu gdzieś przechowywać dane do ich dalszego przetwarzania, a bez odpowiedniego systemu plików byłoby to niemożliwe. Tak więc należało stworzyć własny, autorski system, aby DOS mógł powstać. Stąd nazwa 8Bit DOS - jest to ośmiobitowy system plików dla ośmiobitowego komputera. Nie było takiego wcześniej. Miał być łatwy i prosty w obsłudze (miał już wady w samych założeniach, ale nie miało to dla mnie znaczenia, bo posługiwanie się jednym bajtem z przedziału 0-255 w początkach programowania dla mnie było istotne). Poza tym wszystkie systemy plików, które powstały na Atari XL/XE były dziesięcio-, a następnie szesnastobitowe. Więc nasz ośmiobitowiec zasługiwał na własny system plików. Pierwsze na myśl przyszło mi stworzenie FAT-8, ale taki system plików już historycznie istniał, więc skorzystałem tylko z idei tworzenia systemu typu listowego z tabelą alokacji plików. I tak zrodził się obecny standard dla 8Bit DOS, pod nazwą AFS8. ![]() ![]() ![]() Definicja AFS8 miała się mieścić w całości w ośmiu bitach i tak też jest. Dynamiczna konstrukcja klastra, oparta na łączeniu sektorów dyskietki, pozwala na obsługę przedziału 90–360 kB przy rozsądnym rozmiarze klastra (od 384 bajtów do 1,5 kB dla dysku o poczwórnej gęstości). System obsługuje maksymalnie 16 MB, ale wtedy jest bardziej do archiwizacji dużych plików, gdyż rozmiar klastra wynosi 65 kB i potrafi zmarnować sporo miejsca przy małych plikach. Takie podejście pozwoliło na ominięcie problemu limitu 64 plików w głównym katalogu oraz na odzyskanie często już zmęczonych sektorów 360-368 na fizycznych dyskietkach 5,25 cala, których w mojej kolekcji jest sporo. Takie nośniki nie nadawały się już do użytku z epokowymi systemami DOS. Wraz z 8Bit DOS zyskały nowe życie, gdyż zaznaczenie na nich "błędnych sektorów" pozwala je nadal wykorzystywać. Wojciech Zientara pisał w jednej ze swoich map pamięci "w czasach gdy powstawały systemy DOS, nośniki były drogie i słabo dostępne, natomiast z czasem sytuacja zaczęła się poprawiać, więc żaden DOS nie obsługuje formatowania z zaznaczaniem błędnych sektorów", ale dzisiaj sytuacja znowu się odwróciła. Nośników jest coraz mniej i są w coraz gorszym stanie, przez co ponownie stają się drogie. Dlatego warto było stworzyć system plików, umożliwiający ich dalsze wykorzystanie, pomimo błędnych sektorów. Jak wspomniałem, system operacyjny był tworzony na moje własne potrzeby. Tak więc nie podążałem dobrze opracowanymi ścieżkami przy jego tworzeniu, co w późniejszym okresie doprowadziło do pewnego rozczarowania. Na szczęście nie było jeszcze za późno, by skorzystać z zaprojektowanej modułowości i dopasować pod brakujące, nieobsługiwane elementy, na które zwrócił mi uwagę jeden z naszych kolegów. Udało się jeszcze je zaimplementować. Tyle tytułem przydługiego wprowadzenia, teraz kilka istotnych słów na temat samego systemu 8Bit DOS. Z założenia ma działać na standardowym komputerze Atari XL/XE z 64kB pamięci RAM oraz oczywiście obsługiwać dyskietki. Chciałem utrzymać jak największą kompatybilność z różnymi stacjami dysków, więc w ramach kompromisu wybrałem rozszerzoną gęstość dyskietki (Extended Density dającą pojemność 130 kB), którą może obsługiwać stacja Atari 1050 (bo taką posiadam) i nowsze. Wystarczająca ilość miejsca na dane systemu 8Bit DOS. Ostatecznie (o czym w dalszej części) całość systemu DOS mieści się na trzech takich dyskietkach ED: ![]() ![]() Podstawą systemu 8Bit DOS jest pełne jądro KERNEL.SYS ładujące podczas startu wiersz poleceń SHELL.SYS. Nie jest on przechowywany na stałe w pamięci, lecz każdorazowo po zakończonej operacji jest ładowany z dysku, co pozwala zaoszczędzić trochę pamięci. Główną zaletą systemu 8Bit DOS jest możliwość jednoczesnej pracy z dwoma różnymi systemami plików, które są ładowane dynamicznie, w zależności od potrzeb użytkownika. Hybrydowa i modularna konstrukcja pozwala na to, ponieważ w jądrze przewidziano obsługę dwóch slotów na sterowniki. Obsługiwane systemy plików to: Wszystkie powyższe systemy plików są dostępne w jednym systemie operacyjnym, dzięki czemu nie ma konieczności przełączania się między nimi i zbędnego restartowania komputera. Jak widać na powyższym zrzucie ekranu, dzięki zaplanowaniu miejsca na sterowniki można z nich korzystać bez wpływu na MEMLO, które jest stosunkowo niskie w porównaniu z ówczesnymi systemami DOS. Te również są zarządzane dynamicznie w systemie dzięki ładowaniu modułów odpowiedzialnych za określone operacje systemowe. Gdy odmontujemy wszystkie usługi korzystające z modułu i nie będzie on już wykorzystywany, MEMLO dynamicznie cofa się do poprzedniego poziomu. Główny moduł obsługi urządzeń znajduje się w przestrzeni adresowej kartridża $A000, co powoduje pewne ograniczenia w systemie. Wspomniana modułowość pozwala jednak zaadresować i takie wyzwania, gdyż system potrafi w specjalnych przypadkach załadować ograniczone jądro do obsługi programów działających z kartridża 8 kB. Aby jednak nie wchodzić zbyt głęboko w szczegóły techniczne, zakończymy przedstawienie systemu na tym etapie. Już wkrótce ukaże się pierwsza publiczna wersja testowa i każdy, kto będzie miał ochotę przetestować system, będzie mógł poznać go samodzielnie. Kilka istotnych szczegółów technicznych względem wymagań sprzętowych: ![]() ![]() Dyskietka systemu 8Bit DOS: Dyskietka z narzędziami: Dyskietka z nakładką graficzną Overlay: Pliki wersji 1.0 znajdują się tutaj. 2026-11-17 15:45 by Kaz
komentarzy: 10 |
Kaz @2026-11-17 20:41:34 |
iSiek @2026-11-17 21:14:08 |
Zenon @2026-11-18 13:45:57 |
iSiek @2026-11-18 14:16:52 |
Philsan @2026-11-18 21:31:37 |
Cool! I haven't translated manual yet. Would it be possible to save settings on MaxFlash cart? You can write on those carts. Otherwise a new firmware has just been released for the cheap A8PicoCart with a protocol to save: https://forums.atariage.com/topic/394364.../ |
Philsan @2026-11-18 21:32:08 |
Cool! I haven't translated manual yet. Would it be possible to save settings on MaxFlash cart? You can write on those carts. Otherwise a new firmware has just been released for the cheap A8PicoCart with a protocol to save: https://forums.atariage.com/topic/394364.../ |
iSiek @2026-11-18 22:09:17 |
@Philsan thank you! Yes, I do know this is possible but I'm avoiding this on purpose. Maxflash has limited total number of writes and I do not want to kill it. Every time in OVERLAY when you add shortcut into tile or levae it back to DOS it automatically triggers write! I would have to think about 'write' times to allow for CART save settings. Maybe I would detect when OVERLAY is running from F: and all saves will be triggered only on demand? Worth considering! PL: @Philsan dziękuje! Tak, jestem świadomy tego ale unikam opcji celowo. Maxflash ma ograniczoną żywotność do zapisów na nim i nie chcę go zniszczyć. Za każdym razem w OVERLAY kiedy dodajesz skrót w kafelku lub opuszczasz nakładkę do DOS, wymuszany jest automatycznie zapis ustawień! Musiałbym przemyśleć sposób użycia 'zapisu' tak by pozwolić bezpiecznie zapisywać ustawienia na CART. Może powinienem wykrywać kiedy OVERLAY działa z urządzenia F: i pozwalać wtedy zapis tylko na żądanie? Warte rozważenia! |
Philsan @2026-11-18 22:28:00 |
iSiek @2026-11-18 22:31:02 |
@Philsan I would have to admit I did not upgrade FW on my A8PicoCart yet. I was testing it on the old one. I promiss to do that over weekend and I will let you know about results. PL: @Philsan muszę przyznać, że nie zaktualizowałem swojego A8PicoCart jeszcze. Testowałem to na starej wersji. Obiecuję to zrobić w weekend I dam Ci znać z wynikami. |
Zenon @2026-11-19 01:46:08 |
| «« nowsze | starsze »» |
1. Biuro |
2. Grafika |
3. Muzyka |
4. Programowanie |
5. Magnetofon |
6. Stacja dyskietek |
7. DOS-y |
8. ROM-y |
9. Rozne |
B. Emulatory |
C. Edukacyjne |
D. Komunikacja |
E. Diagnostyczne |
F. Archiwizowanie i kompresowanie |
Z. Inne platformy |
| «« nowsze | starsze »» |
![]() |
![]() |
![]() |